"Chrzest, Komunia, Ślub, Pogrzeb...
Obrzędy kościelno-rodzinne
w kulturze łodzian XIX i XX wieku"
Wystawa prezentowana w Muzeum Historii Miasta Łodzi jest kolejną ekspozycją poruszającą problematykę Łodzi wielonarodowej, wielokulturowej i wielowyznaniowej. Tym razem pokazujemy fragment łódzkiego życia społecznego związanego z religią i wyznaniem mieszkańców naszego miasta na przełomie XIX i XX wieku. Łódź przemysłowa była miastem czterech narodowości - polskiej, niemieckiej, żydowskiej i rosyjskiej i czterech wyznań - katolickiego, protestanckiego, mojżeszowego i prawosławnego. Każda z tych grup dążyła do tego, żeby zaistnieć w nowej rzeczywistości łódzkiej jako zwarta zbiorowość narodowa, kulturowa czy religijna. Religia była elementem kultury, który integrował ludzi tej samej konfesji, określając często ich przynależność narodową. Jako jedna z "form świadomości społecznej" jest też zjawiskiem społeczno-kulturowym, jest tekstem kultury, której doktryny formują zasady etyki i dekalog moralnego postępowania.
Większość wyznań chrześcijańskich bardzo wyraźnie akcentuje moment przekraczania progu dojrzałości czy też przynależności religijnej. Chrzest, komunia, ślub i pogrzeb to najważniejsze sakramenty oznaczające chwilę przejścia granicy między profanum a sacrum u katolików, protestantów, prawosławnych i żydów jako przedstawicieli religii mojżeszowej. Dzięki tym uroczystym aktom obrzędowym następuje wkroczenie wyznawców w świat religijnej tożsamości i symboliczne wejście do wspólnoty chrześcijańskiej czy w przypadku Żydów judaistycznej. W jednoznaczny sposób określają one przynależność religijną, kulturową - często również społeczną człowieka. 
Przyjmowanie sakramentów odbywało się według ustalonego planu rytualnego, zwykle z zachowaniem tradycyjnych symbolicznych form ceremonialnych. Towarzyszyła mu również specjalna liturgia słowa. W czasie tych uroczystości używane były naczynia liturgiczne i stroje odświętne nieobecne podczas innych ceremonii. Przyjmowanie sakramentu odbywało się w świątyni w asyście kapłana, najbliższej rodziny i przyjaciół.
Sposoby przyjmowania przez katolików, żydów, protestantów i prawosławnych sakramentów inicjacyjnych różniły się znacznie od siebie i inna była hierarchia ich ważności.
Na przykład u katolików i żydów najistotniejszy jest chrzest (obrzezanie), u protestantów natomiast komunia (konfirmacja). Ceremonie przyjmowania sakramentów posiadały znamienne cechy wynikające z kanonów wiary wyznawców danej konfesji. Określały one styl i kompozycję obrzędu, wyrażające się m.in. w teatrze gestów czy stosowaniu odpowiednich przedmiotów ceremonialnych.
Poza eksponatami pochodzącymi ze zbiorów Muzeum Historii Miasta Łodzi na wystawie prezentujemy również zbiory pozyskane z innych placówek muzealnych i kulturalnych: Muzeum Historycznego m. Krakowa, Muzeum w Bielsku-Białej, Muzeów w Kraśniku i Łęcznej, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Muzeum Archidiecezji Łódzkiej oraz Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. 
Uzupełnione one zostały dodatkowo obiektami sakralnymi i fotografiami wypożyczonymi z parafii ewangelicko-augsburskiej św. Mateusza w Łodzi, cerkwi św. Olgi w Łodzi, Fundacji "Shalom" i od osób prywatnych. Do jednych z najciekawszych eksponatów prezentowanych na wystawie należy m.in. misa chrzcielna, pochodząca z XVIII wieku, koronkowa suknia ślubna z lat trzydziestych XX wieku, żydowski czepiec weselny z XIX wieku czy kłódki pogrzebowe z XVII wieku dotyczące obrzędowości w kulturze judaistycznej. Na wystawie pokazane będą liczne ( nie eksponowane dotąd w Muzeum) zdjęcia ślubne, komunijne, pamiątkowe chrztu i ceremonii pogrzebu głównie z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Obok nich znajdują się fotografie łódzkich kościołów (katolickich i protestanckich), synagog i cerkwi.Otwarcie wystawy odbędzie się 12 czerwca 2003 roku. Ekspozycje będzie można oglądać w Muzeum do 24 sierpnia 2003 roku.
Komisarz wystawy
Beata Kamińska